Solar Dye

Solar Dye

I’m walking on sunshine, wooah
I’m walking on sunshine, woooah
I’m walking on sunshine, woooah
and don’t it feel good!!

Katrina & the Waves

Solar Dye

Ik leer jou, om zelf natuurlijke inkt te maken! Doe je mee?

De naam zegt het al. Solar. Zon. We gaan de warmte van de zon gebruiken om de gekleurde plantdelen, de pigmenten, te extraheren. Helemaal onderaan vind je de werkwijze als er geen zonnetje is en je wel met gevoelige planten werkt.

Tip: Sla deze pagina op in je bladwijzers, zodat je altijd weer terug kunt keren naar deze recepten.

Hieronder volgt een simpel stappenplan: 1-2-3….Inkt

  1. materiaal verzamelen en voorbereiden
  2. warme extractie
  3. modificeren en conserveren

Welke planten kun je gebruiken voor Solar Dye?

  • Klaproos
  • Slaapmutsjes
  • Wilde rozen
  • Iris
  • Stokrozen , de zwarte
  • Fijngestampte Galappels ( uit het bos, of gekocht. Er is ook Galappel poeder)
  • Fijngehakte Walnootbolsters ( uit het bos of gekocht)
  • Koffie
  • Zwarte Thee en Rooibos thee ( Jacob Hooy heeft kilo zakken)
  • Hibiscus ( van de struik of gekocht bij Jacob Hooy)

Stap 1 Verzamel materiaal en voorbereiden

Wat heb je nodig:

  • zakjes om materiaal in te doen bij het plukken
  • mesje of schaartje
  • oude kranten
  • weegschaal, voor Galappel, Walnoot, Thee
  • een paar lege gesteriliseerde jampotten, met deksel ( aub kook je potjes goed uit!! )
  • waterkoker met heet water
  • vergiet
  • kaasdoek of nylon panty kous, anders schone theedoek ( pantykous heeft voorkeur)
  • wat alkaliën en zuren om de inkt van kleur te laten veranderen ( ik benoem ze verder op)
  • hele kruidnagels of tijm olie / wintergreen olie
  • gedroogde verfmaterialen kopen? Ik zet wat links helemaal onderaan deze pagina.

Plukken

Veel bloemen kun je plukken langs de weg of in je tuin. Wij plukken steeds een beetje en drogen de bloemblaadjes op een oude krant op de grond in de schuur. Daarna bewaren in een papieren zak. Zo verzamelen wij vanzelf voldoende bij elkaar om een jampot te kunnen vullen. Je kunt inkt maken met jouw gedroogde bloemen maar net zo goed met verse bloemen. En bedenk….hoe meer plantmateriaal, hoe meer kleurstof, hoe rijker van kleur je inkt zal zijn….

Voor wild plukken geldt wel een soort van basis regel, pluk alleen wat je nodig hebt. En ook echt alleen als er voldoende staat. Veel insecten zijn afhankelijk van wilde bloemen. Laat altijd wat staan. Pluk de bloemknoppen. Laat de plant zelf staan. Intact. Oogst met zorgvuldigheid en respect.

Bekijk de planten eens goed! Heb je ooit de haartjes op de Klaproos stengels wel eens goed bekeken?

De hommels, bijen, slakjes en zoveel andere insecten leven hier in dit kleine universum.

Wees ook voorzichtig met jezelf. Schud eerst even zachtjes aan de plant. Ik ben zelf al flink gestoken door een kleine Bij. Omdat ik gedachteloos een klaproos plukte. Zijn huisje voor de nacht.

Geef insecten, bij jou thuis de tijd om uit het materiaal te kruipen. Wilde Inkt is altijd VEGAN.

Stap 2: Warme extractie, solar dye

Zorg dat je jampot en deksel beiden gesteriliseerd zijn. Dit om schimmelvorming te voorkomen.

Stop zoveel mogelijk vers plant materiaal in je jampot. De bloemblaadjes zullen inslinken, dus duw gerust aan. Bloemblaadjes hoef je niet af te wegen. Voor de droge delen Walnoot en Galappel zet ik het gewicht hier onderaan. Zodra je potje vol zit, giet je er kokend heet water op uit je waterkoker. Duw met een lepel de materialen goed naar beneden. Wacht een paar minuten en kijk of je er nog meer plantdelen bij kunt doen. Of dat er meer water nodig is. Sluit af met de deksel en plak etiketje met naam erop. Plaats je jampot op een plek in de vensterbank of buiten in de volle zon. Hoe heter hoe beter!

We gaan de warmte van de zon gebruiken om de pigmenten te extraheren.

Klaproos, Stokroos en Slaapmuts zijn meestal met 1 dag wel klaar, je ziet de blaadjes bleek worden en het water diep kleuren.

Walnootbolster, Galappel, Hibiscus, Thee kunnen meerdere dagen staan. Neem af en toe een kijkje en volg je intuitie.

Voor mijn potje Walnootbolster gebruikte ik 30 gram droog materiaal op 200 ml kokend water. Voor de Galappel Solar 25 gram fijne Galapppels ( er is ook poeder ) op 200 ml water, met een mespunt IJzeroxide. Mijn Rooibos Solar inkt 30 gram met 200 ml water.

Walnootbolster en Galappels kun je ook online kopen. Vaak zijn ze dan al enigszins verwerkt tot poeder of kleinere deeltjes. Heb je Galappels uit het bos, zoals ik, dan kun je ze met een hamer, vijzel of koffiemolen, eerst klein hakken. Zo kun je meer pigment extraheren.

Afgieten en uitknijpen

Simpeler kan het niet. Na de tijd in de zon, kun je de plantdelen afgieten, goed uitknijpen, zodat je alle inkt benut. Ik filter het daarna altijd nog door een nylon pantykous. ( een schone…) Als je katoen, kaasdoek, gebruikt zullen de pigmenten hechten aan de vezels van het doek en verlies je inkt. Aan het nylon hecht het niet! Giet de inkt in een nieuwe gesteriliseerde schone pot.

Stap 3 modificeren en conserveren

Je hebt nu een jampotje vol met diep gekleurde basis inkt. Je kunt het zo puur gebruiken, maarrrr…….je kunt ook gaan spelen met wat zuren en alkaliën. Dit is waar de magie begint. De zuurtegraad van de inkt is beïnvloedbaar en kun je met wat simpele huis-tuin-en-keuken ingrediënten omtoveren tot een heus kleuren palet! Hier ontstaat de verwondering.

  • azijn
  • aluin
  • baking soda
  • wijnsteenzuur
  • citroensap of citroenzuur
  • potas
  • ijzeroxide of roestwater

Er is nog veel meer te koop of in je kastjes te vinden.

Ik hoorde van natuurzeep, wijn, gewone schoonmaak soda. Maar deze heb ik nog niet zelf getest. Voel je vooral vrij om hier mee te spelen.

Inkt testen

Verzamel wat kleine borrelglaasjes of eierdopjes. ( leuk uitje naar de kringloopwinkel) In deze glaasjes giet je steeds een eetlepel inkt. En voor elk glaasje neem je een snufje of mespuntje ‘modifier’. Dus in de ene azijn, in de andere……enz. Even doorroeren. Elk glaasje zijn eigen lepeltje of kwastje. De ingrediënten onderling niet mengen.

Klaproos puur is paars blauw, maar doe snufje citroenzuur erbij en je krijgt helder fris rood!

De Galappels hebben alleen ijzeroxide nodig. Het water verkleurt van beige naar diep blauw zwart. De Walnoot bolster kun je testen met baking soda en ijzeroxide. Deze beiden inkten zitten zo vol donkere pigmenten en tannine dat de overige toevoegingen niets uithalen.

“…… Mijn inkt tafel is altijd flink gevlekt. Ik heb er papier onder gelegd. Ik vind het GEWELDIG om na weken van verschillende testen een vel vol vlekken en kleur over te houden. Dit als soort visueel dagboek van het proces zelf.….”

Test vellen

Nu heb je wat glaasjes met verschillende inkt testjes. Maak op goed aquarel papier een mooie serie ‘ink swatches’. Klinkt lekker in het Engels he? Doe verschillende testen. Ontdek. Reageert jouw inkt op zuren of op de meer base toevoegingen? De inkt zal reageren op de zuurtegraad van het papier, nog oxideren met de zuurstof uit de lucht en ook nog reageren op de mate van UV licht in je huis. Wat je nat maakt, droogt anders op! Heb geduld. Kijk, observeer, verwonder en neem afstand. Zie het proces ontvouwen. Schouw!

Met de tijd zal de inkt ook nog eens transformeren naar de volgende serie toonwaarden. Niets is vast in de natuur, dus ook onze inkt niet!

Conserveren

Nu je weet welke kleuren je kunt verkrijgen, kies je een paar mooie uit. Neem kleine glazen flesjes, jampotjes om een paar echte inktflesjes van te maken. Wederom, zorg voor gesteriliseerde potjes. Maak zo jouw eigen palet. Giet de inkt in je flesje, voeg je favoriete ‘modifier‘ toe en etiketeer. Om te inkt goed te houden, kun je een paar hele kruidnagels toevoegen. Druppel tijm olie of wintergreen olie doen ook goed! Hoewel ik zelf de olie niet altijd fijn vind werken. Tot slot wat druppels of vlokken Arabische Gom. Deze puur natuur gom verbetert de flow van je inkt en zorgt ervoor dat de inkt beter ‘bij elkaar’ blijft op je papier. Bewaar je inkt droog, koel en donker.

Inkt van Slaapmutsje is vrij vluchtig. Wat knalgeel begint is na een half jaar verandert in een zachte beige geel. Wil je de heldere gele kleur in je kunstwerk behouden? Maak een speciaal schetsboek, welke je gesloten houdt. Hierin maak je met de gevoeligste inkten kunstwerken die je af en toe kunt bekijken. Om van te genieten in stilte.

AAAHHH…Schimmels: En ja…echt waar….het gaat een keer gebeuren dat er een vachtje gaat groeien op je inkt. Nog net geen pootjes… Je kunt de schimmel er gewoon afscheppen. De inkt is verder prima! Kook een nieuw potje uit, voeg nieuwe kruidnagel toe. Geen extra olie meer toevoegen hoor. Dat wordt dat teveel, gaat je inkt op papier beïnvloeden.

Eenmaal op papier zal de inkt niet schimmelen.

Algemene gebruiksaanwijzing Wilde Inkt? Klik hier.

Terug naar Wilde Inkt? Klik hier

Geen zonnetje? Je kunt een aantal plantdelen ook in schoon pannetje op heeeeel zachte hittebron van je fornuis zetten. Maar niet laten koken!

Waarschuwing! Koop een paar oude pannen en lepels bij de kringloop. Maak geen inkt met je gewone keuken gerei. We willen geen bezoekjes aan de gif poli in het ziekenhuis. Alsjeblieft zorg goed voor jezelf.

Hibiscus slaat dood op het fornuis. Te heet. Opgieten met heet water is voldoende. En twee dagen laten trekken. Klaar voor gebruik. Indikken of koken zal hier niet werken.

Walnoot, galappel, koffie en thee kun je wel gewoon koken. Maar rustig aan. We koken geen soep, we extraheren pigment. Kijk even bij het recept voor hete extractie over de werkwijze. Opkoken, weken, afgieten, proces opnieuw tot het geen kleur meer afgeeft. Daarna de inkt indikken door verdampen.

Klaproos, Rozenblaadjes, Stokroos kun je proberen op het fornuis. Laagste warmte bron. Niet koken. Alleen verwarmen. Af en toe even kijken!

Verdampen!

Wie durft….als je de inkt nog dikker en intenser van kleur wilt maken…..maar hier heb je geduld en lef voor nodig. Deze stap komt nog voor modificeren en conserveren.

Walnoot, Galappel en thee kun je gewoon koken, verdampen en indikken. Je zet een pan op je fornuis. Laagste stand. Hierin ga je de inkt tot 75% verdampen. Laag tot medium vuur. Geduld. Pan open. Geen deksel.

Klaproos, Stokroos, Wilde Roos zijn heel warmte gevoelig. Je kunt indikken, maar het mag absoluut niet te heet worden. De kleur slaat dood. Tricky…tricky…maar het kan wel. Laagste pitje, eventueel met zo’n warmhoud plaat eronder. Zacht laten verdampen tot 75%. Of zet de open pan in de zon. Blijf alert….verdampen op eigen risico.

Als er iemand ervaring heeft met Natuurlijk wol of katoen verven? Je kunt garen, wol, katoenen sokken in de jampot bij de Solar Dye stoppen! Wel eerst voorbeitsen.

Vragen, ideeën, inspiratie? Kom maar door hoor. Je kunt mij mailen of berichten via Instagram.

En deel vooral je inkt exploraties op Insta. Tag mij of #wilde inkt. Lijkt mij bijzonder leuk om alles te zien

Gedroogde verfmaterialen kopen?

The Dutch Cottage in Zeeland , Meaningful Crafts op Texel, Jacob Hooy in Limmen, Verfmolen de Kat in de Zaan, De Hekserij in IJsselmuiden

NOW GO….AND MAKE SOME INK!

Groetjes! Sonja Tara